His Kız mı Erkek mi? Kimlik, Toplum ve Kişisel Algılar Üzerine Bir Düşünce
“His kız mı, erkek mi?” sorusu, aslında çok basit bir soru gibi görünebilir, ama altındaki karmaşık dinamikler ve toplumsal katmanlar, insanın kimlik anlayışını yeniden şekillendirebilir. İstanbul’da, gündüzleri ofiste çalışıp akşamları blog yazarken, bu soruyla sıkça karşılaşıyorum. İş yerinde, sokakta, sosyal medyada… Çevremdeki herkesin kim olduğunu anlamaya çalışırken, bazen ben de kendi kimliğimi sorguluyorum. Kimim ben? Kimlik, aslında basit bir ‘kız mı, erkek mi?’ sorusundan çok daha fazlası. Gelin, bu konuda düşünelim.
Geçmişteki Kimlik Anlayışı
Birçok yıl önce, kimlik, çok daha sınırlı bir anlayışla ele alınıyordu. Erkekler iş gücünün en büyük kısmını oluşturuyor, kadınlar ise genellikle evdeki işleri üstleniyordu. Kimlik, doğuştan sahip olunan bir etiket gibiydi. Eğer erkeksen, güçlü, dışa dönük ve iş odaklı olman beklenirdi. Kadınsan, duygusal, nazik ve evle ilgilenen biri olman gerekiyordu. Geçmişte, his kız mı erkek mi? sorusu çok daha netti çünkü toplumsal normlar, insanların kimliklerini bu şekilde tanımlıyordu. Bu kalıpların içinde hapsolmuş insanları gözlemlemek, bana bazen çok üzücü geliyor.
Çocukken sokakta oynadığımız oyunlar bile bu kalıplara dayanıyordu. Erkek çocukları futbol oynar, kız çocukları ise ip atlar ya da evcilik oynardı. İnsanın doğasında var olan bu farklılıklar, toplum tarafından beslenen etiketlerle pekiştirilmişti. O zamanlar, kim olduğumuzu anlamak çok basitti. Ama büyüdükçe, his kız mı erkek mi? sorusunun sadece biyolojik cinsiyetle sınırlı olmadığını fark ettim.
Bugün: Kimlik, Esneklik ve Toplumsal Beklentiler
Bugün, bu sorunun daha da karmaşık bir hal aldığını söylemek mümkün. Sosyal medya, toplumsal hareketler ve artan farkındalık, kimlik anlayışını dönüştürdü. Artık ‘kız’ ya da ‘erkek’ olmak yalnızca biyolojik bir durum değil. İnsanlar, cinsiyet kimliklerini, rollerini ve toplumdaki yerlerini kendileri belirleme hakkına sahipler. İstanbul’da metroda karşılaştığım bir genç, “Ben bir kadınım, ama bazen kadın hissetmiyorum. O yüzden kendimi tanımlarken erkek ya da kadın diyorum” demişti. O an, kendimi bir parça o kişinin yerine koyarak, sadece “His kız mı erkek mi?” sorusunun, bir etiketle açıklanamayacak kadar derin bir mesele olduğunu fark ettim.
Ofiste çalışan bir kadın olarak, bazen bana da “Senin iş hayatındaki başarın, erkek olsaydın daha kolay olurdu” gibi cümleler kuranlar oluyor. Cinsiyetin iş hayatındaki etkisini küçümsememek gerek. Erkeklerin ve kadınların toplumda farklı yerlerde durmaları, o ‘kimlik’ sorusunun sadece cinsiyetten ibaret olmadığını gösteriyor. Bugün, his kız mı erkek mi? sorusunun cevabı, hem içsel hislerimize hem de toplumsal beklentilere göre şekilleniyor.
Kimlik ve Sosyal Adalet: Kız mı Erkek mi Olmak?
Sosyal adalet mücadelesinin bir parçası olarak, toplumda her bireyin kimliğine saygı gösterilmesi gerektiğini düşünüyorum. Bugün hâlâ toplumsal baskılarla karşılaşan insanlar var. Kadınların, erkeklerin ya da LGBTQ+ bireylerinin yaşam biçimlerine yönelik eleştiriler, bu kimlik meselesinin ne kadar önemli ve karmaşık olduğunu bir kez daha gösteriyor. Kız ya da erkek olmanın, belirli bir kalıba sığmak anlamına gelmediğini anlamak, belki de en büyük adım. Herkesin kendi kimliğini bulması, yaşadığı toplumu da dönüştürür. Kimlik, sadece biyolojik bir durum değil; aynı zamanda kişinin kendini nasıl tanımladığı, yaşadığı çevreyle kurduğu ilişkilerin bir ürünüdür.
Mesela bir akşamüstü, Taksim’de yürürken, bir grup genç sohbet ediyordu. Birisi, “Bence artık cinsiyet kimliğiyle ilgili çok fazla seçenek var, kafam karışıyor” dedi. Diğerleri ise, “Bence kendini tanımlamak daha zor bir şey. Toplumun senden beklediği kimlik, bazen gerçek kimliğinle çatışabiliyor” diye cevap verdi. Bu sohbetin içinde, kimliklerin ne kadar geniş bir yelpazeye yayıldığına tanık oldum. Bir insan sadece “kız mı, erkek mi?” sorusuyla tanımlanamaz. Kimlik, sürekli değişen, gelişen ve evrilen bir şeydir.
Gelecek: Kimlik ve Toplumsal Dönüşüm
Geleceğe baktığımda, his kız mı erkek mi? sorusunun çok daha esnek bir hale geleceğini düşünüyorum. İnsanlar, toplumsal normlar yerine kendilerini özgürce tanımlayabilecekleri bir dünyada daha rahat yaşayacaklar. Çocuklar büyüdükçe, farklı cinsiyet kimlikleriyle ilgili daha fazla farkındalık ve kabul görecek. Ofiste, sokakta, okulda, daha fazla insanın kendi kimliğini cesurca ifade etmesi, toplumsal dönüşümün bir parçası olacak. Belki de o zaman, “Herkes kendi kimliğini özgürce seçsin, his kız mı, erkek mi olduğu kimseyi ilgilendirmez” demek daha yaygın bir anlayış halini alacak.
Sonuç olarak, kimlik, insanın özüdür. “His kız mı, erkek mi?” sorusu, sadece cinsiyetle sınırlı değil, bir bireyin kendisini nasıl tanımladığı, toplumsal ve kültürel baskılarla nasıl yüzleştiği ve bu baskılara nasıl tepki verdiğiyle ilgilidir. Belki de gerçek soruyu sormamız gereken yer, “Ben kimim ve kim olmak istiyorum?” olmalı. Toplumun tanımladığı kalıplardan sıyrılıp, kendi kimliğimizi özgürce yaşayabileceğimiz bir dünya, hepimizin hakkıdır.